000 02676nam a2200193 a 4500
001 59244
005 20260219124023.0
020 _a9789943872202
040 _aAIS
_dAIS
100 _aBoqijon To'xliyev, Ergash Ochilov
245 _aYusuf Xos Hojib. Ahmad Yugnakiy (Turkiy adabiyot durdonalari #3)
082 _a821.512
260 _aToshkent
_bO'zbekiston
_c2022
520 _aQoraxoniylar davrida bir emas, bir necha betakror soʻz durdonalari yaratildi. Muhtasham yuz jildlikning 3-jildiga turkiy xalqlar mumtoz adabiyotining ikki atoqli sarboni - Yusuf Xos Hojibning "Qutadgʻu bilig" va Ahmad Yugnakiyning "Hibatul haqoyiq" asarlari kiritilgan. Sharq badiiy tafakkurining yana bir boqiy obidasi hisoblangan "Qutadgʻu bilig" ("Saodatga eltuvchi bilim") milodiy 1070, hijriy 462-yili nihoyasiga yetkazilgan. Demak bir necha nomga ega ushbu asar "Devonu lugʻotit turk"dan sal avval bitilgan. Asar forsiy manbalarda "Turkiy Shohnoma" deyilgan. Muallif asarining "abadiy yodgorlik" boʻlib qolishini orzu qilishini yashirib oʻtirmaydi. Unda nafaqat qoraxoniylar saltanati, balki oʻsha davrdagi boshqa nufuzli davlatlar boshqaruv tizimiga doir siyosiy kuzatishlar oʻz ifodasini topgan. Oʻn birinchi asrning ulkan shoiri va olimi boʻlgan muallif, birinchi navbatda, "Xalqning sarvari zehnli, zakovatli, ziyrak, bilimli shaxs" boʻlishi kerak, degan ustuvor gʻoyani ilgari suradi. Bu va boshqa fikrlar Kuntugʻdi, Oytoʻldi, Oʻgʻdoʻlmish, Oʻzgʻurmish obrazlari, ularning falsafiy muloqoti orqali ifodalanadi. Asarning ilk qoʻlyozmasi Hirotda ulugʻ Alisher Navoiy tavalludidan 2 yil avval koʻchirilgan. Ajoyib asarning dastlabki nashrini tayyorlashda fidoiy olim Q.Karimovning xizmati katta boʻldi. Asarni yuz jildlikka filologiya fanlari doktori B.Toʻxliyev tayyorladi. "Qutadgʻu bilig" jahonning oʻnlab tillariga oʻgirildi. Qozonning qaymogʻi objuvozdan keladi, deydilar. 3-jildga kirgan yana bir buyuk asar - ulkan alloma Ahmad Yugnakiyning "Hibatul haqoyiq" ("Haqiqatlar hadyasi") jahon mumtoz adabiyotida oʻz oʻrniga ega monumental bitiklar sirasiga kiradi. Undagi "Ilmli kishilar tillo dinordur, Ilmsizu johillar el ichra xordur", degan satrlar asarning leymotivini belgilaydi. Birinchi qoʻlyozmasi temuriy sulton Mirzo Ulugʻbek zamonida, aniqrogʻi 1444-yili roʻyi zamin sayqalida koʻchirilgan. Asarning asosiy boblari islom ta'limotiga, qolgan qismlari etika, estetika, tilshunoslik va fanning boshqa sohalariga bagʻishlangan. Asarning bu galgi nashri Sharq mumtoz adabiyotining beqiyos bilimdoni E.Ochilov tomonidan tayyorlandi.
655 _aFiction
655 _aPoetry
655 _aHistory
440 _aTurkiy adabiyot durdonalari
999 _c59244
_d59244